CategoryLearn

Quản lý dự án là gì?

Dự án (Project) là gì?

Trước khi nói đến “Quản lý dự án”, tôi nghĩ rằng chúng ta nên cùng nhau định nghĩa lại “Dự án” là gì?.

Khi nhắc đến từ khoá “Dự án”, hầu hết mọi người sẽ nghĩ đến một cái gì đó rất chuyên nghiệp, ví dụ như: quy trình, giám đốc, công ty, tập đoàn, ..; tuy nhiên trên thực tế, “Dự án” đơn giản chỉ là một hoạt động hoặc một chuỗi những hoạt động được xác định điểm bắt đầu, điểm kết thúc một cách rõ ràng, để đạt được một mục tiêu nào đó, với một nguồn lực giới hạn.

Mỗi một dự án được lập ra để đạt một mục tiêu riêng, thường là “nắm bắt cơ hội” hoặc “giải quyết vấn đề” nào đó. Chính vì như vậy, hoạt động của dự án chỉ diễn ra một lầnkhông có tính lặp lại.

Các dự án xuất hiện ở khắp mọi nơi trong cuộc sống thường ngày của chúng ta mà chúng ta không để ý đến. Ví dụ như: Tổ chức đám cưới, xây nhà, mở một cửa hàng online, học một kỹ năng mới, tổ chức một chuyến du lịch, ..; Tất cả những hoạt động kể trên đều có thể coi là những dự án.

Quản lý dự án (Project Management) là gì?

Mỗi một dự án đều có mục tiêu riêng, vậy “Quản lý dự án” đơn giản chỉ là việc sử dụng những hiểu biết, kỹ năng, công cụ, kỹ thuật để đạt được mục tiêu của dự án.

Ví dụ bạn dự định mở một cửa hàng online, thế thì những việc bạn cần làm sẽ là: Xác định khách hàng, nhu cầu của khách hàng, sản phẩm sẽ bán, nguồn nhập hàng, các kênh bán hàng, số vốn cần có, các nhân sự tham gia, …; Mọi hoạt động động kể trên đều có thể liệt vào các đầu việc thuộc phạm vi quản lý dự án.

Để làm rõ hơn thì chúng ta có thể trả lời những câu hỏi sau:

Câu hỏi 1: Vấn đề chúng ta đang giải quyết là gì? (Hoặc cơ hội chúng ta đang nắm bắt là gì?)

Câu hỏi này sẽ giúp chúng ta xác định được mục tiêu của dự án, lí do vì sao mà dự án đó được ra đời.

Câu hỏi 2: Chúng ta sẽ giải quyết vấn đề đó bằng cách nào?

Bằng cách trả lời câu hỏi này, chúng ta sẽ xác định được các “Giải pháp” và cách thức để giải quyết được vấn đề. Xác định được những việc chúng ta cần làm, những gì chúng ta cần tạo ra, nguồn lực chúng ta cần để đạt được mục tiêu của dự án.

Câu hỏi 3: Kế hoạch của chúng ta là gì?

Sau khi đã xác định được Mục tiêu và Giải pháp thì bước tiếp theo chúng ta cần có kế hoạch chi tiết từng bước để thực hiện chúng. Chúng ta sẽ lên danh sách những việc cần làm, nguồn lực cần có, các lịch trình, các quy trình liên quan, …

Câu hỏi 4: Làm thế nào để chúng ta biết chúng ta đã hoàn thành dự án?

Có rất nhiều dự án không có hồi kết, chỉ vì ngay từ đầu nó không được xác định một điểm đến rõ ràng. Chúng ta cần xác định trước đích đến và cách thức để kiểm tra xem chúng ta đã đến đích hay chưa.

Phạm vi thành công (Success Criteria) sẽ giúp chúng ta đánh giá kết quả của dự án, với điều kiện nó phải “đo đếm được”.

Câu hỏi 5: Dự án đã diễn ra như thế nào?

Sau khi dự án kết thúc, phần lớn chúng ta sẽ quên mất một việc quan trọng, đó là: Đánh giá lại dự án. Chúng ta có thể rút được rất nhiều những kinh nghiệm thông qua việc trả lời những câu hỏi như: Điều gì chúng ta đã làm tốt? Điều gì chưa tốt? Tại sao? Điều gì chúng ta có thể cải tiến trong dự án tiếp theo?

Vậy tổng kết lại, chúng ta có thể nói việc Quản lý dự án về bản chất chính là việc sử dụng những hiểu biết, kỹ năng, công cụ và kỹ thuật một cách khoa học để trả lời những câu hỏi phía trên, từ đó đạt được mục tiêu của dự án.

Kỹ thuật học tập giúp tăng tốc độ chuyển hoá từ “biết” thành “hiểu”

Những ai nói rằng “tôi đã hiểu” nhưng lại không thể diễn đạt lại được điều đó rõ ràng thì tỉ lệ cao họ chưa thực sự hiểu.

Phần lớn chúng ta đều nhầm lẫn giữa việc “biết” và “hiểu” một thứ gì đó.

Chúng ta thường học theo cách “Knowing the name of something”, nghĩa là chúng ta dừng lại ở việc biết khái niệm hoặc biết tên của khái niệm.

Theo nhiều nghiên cứu thì cách học đúng đắn hơn đó là “Knowing something”, tức là tập trung vào việc tìm hiểu bản chất của khái niệm, nắm bắt được nguyên lý gốc rễ, làm chủ nó và có thể ứng dụng vào thực tế.

Vậy, có cách nào để chúng ta có thể “Know something” một cách nhanh chóng nhất?

Kỹ thuật Feynman

Kỹ thuật Feynman được sáng tạo ra bởi nhà Vật lý học cùng tên Richard Feynman. Richard được mệnh danh là “Người thông minh nhất thế giới” trên tạp chí Omni năm 1979. Ông không chỉ là thiên tài về Vật lý mà ông còn là chuyên gia trong rất nhiều lĩnh vực khác, chính niềm đam mê học hỏi và phát triển trên mọi khía cạnh đã giúp ông sáng tạo ra phương pháp học tập ưu việt của mình.

Kỹ thuật Feynman gồm 4 bước:

Bước 1: Lựa chọn một chủ đề và nhanh chóng nghiên cứu về nó

Bước này giống như chúng ta đang thu thập thông tin, thu thập càng nhiều càng tốt.

Bước 2: Dạy lại (hoặc giả vờ dạy lại) những kiến thức đã nghiên cứu được bằng cách NÓI và VIẾT cùng một lúc

Sau khi đã có thông tin rồi chúng ta sẽ bắt đầu phân tích, tìm ra những nguyên lý cốt lõi, những điểm chung, điểm riêng, điểm đặc biệt, những mối liên kết.. sau khi đã cảm thấy hiểu chúng ta bắt đầu dạy lại cho người khác thông qua việc vừa NÓI vừa VIẾT trên một tờ giấy hoặc bảng.

Sẽ rất tốt nếu người nghe có thể đặt câu hỏi ngược lại cho chúng ta. Đó sẽ là căn cứ được sử dụng cho bước 3.

Bước 3: Quay lại nghiên cứu để lấp những khoảng trống đã phát hiện trong bước 2

Trong quá trình làm bước 2, đặc biệt trong lần đầu tiên, chắc chắn chúng ta sẽ phát hiện ra còn nhiều chỗ chúng ta chưa hiểu rõ, nhầm lẫn hoặc chưa nghĩ đến. Chúng ta sẽ tiếp tục quay lại tìm hiểu đến khi nào xử lý được hết những khoảng trống đó.

Bước 4: Đơn giản hoá, hình ảnh hoá, mô phỏng hoá, nhân cách hoá… sau đó quay lại bước 2 (cho đến khi cảm thấy thoả mãn)

Sau khi đã chắc chắn mình đã hiểu thông qua việc có thể làm bước 2 một cách trơn tru thì chúng ta bắt đầu đơn giản hoá những gì chúng ta đã biết, tốt hơn chúng ta có thể hình ảnh hoá, thậm chí nhân cách hoá theo đặc điểm của đối tượng người nghe. Sau đó chúng ta sẽ tiếp tục đi chia sẻ, dạy lại cho người khác cho đến khi chúng ta cảm thấy kiến thức đã thực sự là của mình.


Hãy thử thực hành ngay với chính kỹ thuật Feynman này xem sao 😉

4 sai lầm cơ bản giết chết trải nghiệm khách hàng

Lỗi 1: Khoảng cách kỳ vọng

Đã bao giờ bạn đặt mua online một món đồ rất đẹp nhưng khi nhận được hàng thì lại thất vọng tràn trề vì ở ngoài nhìn không có giống trong ảnh.

Đã bao giờ bạn được một nhân viên bán hàng nào đó hứa hẹn đảm bảo với bạn rằng: “anh chị cứ dùng đi, hàng nhà em là đảm bảo xịn nhất, dùng không tốt anh chị cứ mang ra đây em trả lại tiền”. Nhưng, thực tế sản phẩm dùng vẫn như sịt, mỗi tội ngại mang trả quá nên thôi ngậm ngùi và tự nhủ “lần sau tao không bao giờ quay lại nữa”.

Đó là những ví dụ điển hình về lỗi “khoảng cách kỳ vọng”.

Những lời hứa hẹn, những hình ảnh sai thực tế, những câu slogan gây sốc… đều vô tình đẩy kỳ vọng của khách hàng lên cao hơn, khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế càng xa thì sự thất vọng càng lớn và sâu sắc hơn.

Lỗi 2: Lợi nhuận xấu

Gần đây trên báo có nói đến vụ việc khách nước ngoài đi tàu du lịch ở Việt Nam thì trên bàn được bày sẵn 1 đĩa lạc, bác nào không biết lỡ ăn thì sẽ phải trả cho đĩa lạc đó với giá 200 nghìn.

Hay một ví dụ thường thấy là các nhà mạng tự động trừ tiền của khách hàng mà không báo trước, hoặc tự động đăng ký các dịch vụ cho khách hàng mặc dù khách hàng không có nhu cầu.

Nhìn chung “lợi nhuận xấu” ám chỉ việc doanh nghiệp đánh đổi trải nghiệm khách hàng, niềm tin và mối quan hệ với khách hàng để có được lợi nhuận nhất thời. Lỗi này thường khiến khách hàng cảm thấy mình bị lừa, bị hớ.

Tuy nhiên, trên thực tế đôi khi khách hàng vẫn phải cam chịu vì không có nhiều sự lựa chọn khi nguồn cung quá hiếm hoi.

Lỗi 3: Lấy bản thân làm trung tâm

Cách đây 3 năm, khi tôi cùng những người bạn của mình phát triển một ứng dụng di động, chúng tôi đã mắc phải lỗi này.

Chúng tôi miệt mài lập trình, phát triển tính năng mà chúng tôi “nghĩ” rằng khách hàng thích, khách hàng cần, tuy nhiên kết quả cuối cùng: Chẳng ai chịu trả tiền cho ứng dụng của chúng tôi cả. Vì những gì chúng tôi “nghĩ” không phải là cái khách hàng cần, chúng tôi đã lấy chính mình làm trung tâm, thay vì lấy khách hàng làm trung tâm.

Phần lớn chúng ta đều đã từng làm “thầy bói” khi dễ dàng phán con voi giống cái chổi, con voi giống cái quạt, con voi giống cái cột… và sẵn sàng tranh luận để bảo vệ quan điểm của mình, đó là khi chúng ta lấy bản thân mình làm trung tâm, nghĩ rằng suy nghĩ của mình là đúng đắn hơn cả.

Lỗi này thường khó phát hiện, vì thường những người thông minh lại luôn nghĩ rằng mình luôn đúng.

Lỗi 4: Đứt gãy tổ chức

Có lần tôi đăng ký học một vài khoá học của một người thầy mà tôi rất ngưỡng mộ. Sau khi đăng ký học được 1 tuần thì có người gọi tôi yêu cầu cung cấp thêm thông tin cá nhân (ngày sinh, địa chỉ,…), cũng bình thường nên tôi cung cấp.

1 tháng sau, sau khi tôi đã học 1 khoá học và chuẩn bị học nốt khoá còn lại thì lại có 1 bạn khác gọi điện cho tôi, và cái hay là bạn ấy lại yêu cầu tôi cung cấp thông tin cá nhân lần nữa (hơi khó hiểu chút).

Trải nghiệm bắt đầu tồi tệ hơn khi hôm đó tôi đến khoá học check-in, 1 bạn nhân viên khác lại yêu cầu tôi cung cấp thông tin cá nhân (lần thứ 3). WTF? Lúc này thực sự hơi bực vì phải cung cấp cùng 1 thông tin đến 3 lần.

Các bạn có thể thấy, trong câu chuyện trên thông tin bị đứt gãy nghiêm trọng, các phòng ban không nắm được cùng 1 thông tin, thậm chí các nhân viên trong cùng phòng ban không nắm được thông tin chung.

Để giải quyết lỗi này trong quá trình chăm sóc khách hàng tôi khuyên bạn nên sử dụng một phần mềm CRM (hãy chắc chắn rằng phần mềm đó phù hợp quy trình chăm sóc khách hàng của công ty bạn và quan trọng hơn là: nhân viên bạn chịu dùng phần mềm một cách nghiêm túc) .

Bật mí với các bạn 1 phần mềm CRM nhỏ gọn, đơn giản, dễ dùng, sử dụng online không cần cài đặt, dành riêng cho những doanh nghiệp quy mô nhỏ: Phần mềm CRM Nỏ Thần.

Trong quá trình sử dụng, nếu gặp khó khăn, đừng ngại ngần liên lạc với tôi qua email để chúng ta cùng thảo luận nhé.

-o—

Hi vọng bài viết ít nhiều sẽ giúp ích cho các bạn trong quá trình xây dựng trải nghiệm khách hàng.

4 giai đoạn phát triển năng lực của con người

Trong cuộc đời mỗi người, ngoài những năng lực tự nhiên sẵn có thì mỗi người trong quá trình sống đều học hỏi một cách vô thức hoặc ý thức thêm hàng trăm kỹ năng, năng lực mới. Tất cả các kỹ năng, năng lực đó đều trải qua cả 4 giai đoạn này. Nhìn nhận và hiểu cả 4 giai đoạn này có thể giúp bản thân chúng ta học hỏi nhanh hơn, hiệu quả hơn, bên cạnh đó cũng giúp chúng ta sẽ có cách đào tạo, truyền đạt cho người khác tốt hơn.

Giai đoạn #1: Chúng ta không biết những gì chúng ta không biết! (Bất lực vô thức)

Giai đoạn đầu tiên là khi chúng ta thậm chí không nhận thức được là chúng ta đang không biết một điều gì đó. Chúng ta chưa từng nghe hoặc chưa từng nghĩ đến những điều đó, hoặc có nghe đến nhưng nghĩ rằng “bullshit!”, không quan trọng, không quan tâm.

Ví dụ trong khía cạnh bán hàng: Anh A nghĩ rằng chỉ có duy nhất một cách để bán hàng (không biết rằng có cách khác hiệu quả hơn), vì vậy khi doanh số không đạt anh ấy nghĩ ngay rằng vấn đề chỉ nằm ở khách hàng hoặc sản phẩm mà không phải do cách anh ấy bán hàng.

Giai đoạn #2: Thừa nhận là chúng ta không biết (Bất lực có ý thức)

Giai đoạn hai là khi chúng ta thừa nhận rằng mình không biết, thừa nhận rằng còn một cách khác tốt hơn. Những nhận thức này tạo cho chúng ta động lực để học hỏi điều mới. Nhưng chúng ta lại chưa biết phải làm như thế nào.

Ví dụ đời thường: Anh B quen một người bạn của mình hát rất hay, biết rằng việc hát hay có rất nhiều lợi thế, lợi ích trong cuộc sống, anh rất thích, rất máu, nhưng anh không biết phải làm thế nào để mình có thể hát hay được như vậy.

Giai đoạn #3: Lóng ngóng, ngượng ngùng, không thoải mái (Năng lực có ý thức)

Giai đoạn ba là khi chúng ta biết mình cần làm gì, biết phải làm như thế nào (về mặt lý thuyết) nhưng khi chúng ta bắt tay vào làm thì rất ngượng ngùng, cảm thấy không thoải mái.

Điều đặc biệt là, phần lớn mọi người đều bỏ cuộc ở giai đoạn này và trở về với những cách làm cũ, thói quen cũ.

Ví dụ về việc ngủ sớm, dậy sớm: Ai cũng biết rằng ngủ sớm dậy sớm có lợi cho sức khoẻ, trên sách báo, tivi cũng nói nhiều về việc này, cũng có rất nhiều “công thức” về việc ngủ sớm dậy sớm thế nào cho đúng. “Những người thành công” hoặc “câu chuyện thành công” phần lớn đều nói rằng ngủ sớm dậy sớm tăng tỉ lệ thành công… Tuy nhiên sau vài ngày thử “công thức” thì cơ thể “chống đối”, đình công và chúng ta lại quay về thói quen cũ.

Giai đoạn #4: “Phần mềm đã được cài đặt” (Năng lực vô thức)

Giai đoạn cuối cùng là khi chúng ta kiên trì, luyện tập, luyện tập, luyện tập ở giai đoạn ba, khi ấy chúng ta sẽ đạt được “năng lực vô thức”.

Chúng ta hành động một cách hoàn toàn tự nhiên, không cần nghĩ ngợi, mọi thứ hoạt động 1 cách perfect.

Thường thì sẽ rất khó để có thể dạy lại cho một ai đó kỹ năng này vì nó đã là vô thức. Để dạy ai đó, cần đưa họ về giai đoạn ba.

Ví dụ về việc lái xe: Khi đã lái xe như một thói quen thì chúng ta gần như không phải suy nghĩ gì, có thể vừa đi vừa nghe điện thoại, hát, nghe nhạc… (chỉ là ví dụ không khuyến khích nha).

Có thời gian mình sẽ viết nhiều hơn những ví dụ thực tế về 4 giai đoạn này, những tư duy, kỹ thuật sử dụng trong từng giai đoạn.

Hiểu hơn về HTTPS với ví dụ bồ câu đưa thư (Mike Nguyen)


Chúng ta đều biết mã hoá là một chủ đề rất khó hiểu. Nó ứng dụng hàng loạt các chứng minh toán học để biến thông tin từ định dang bình thường sang định dạng không tin không thể hiểu được nếu như không có phương tiện Giải mã. Nhưng trừ khi bạn thực sự phát triển một hệ thống mã hoá, nếu không thì bạn không cần thiết phải hiểu rõ phần lớn các sự phức tạp mà vẫn có thể hiểu được những gì thực sự đang diễn ra.

Mike, James và …chú trym bồ câu

Mọi hoạt động của bạn trên Internet (bạn đang đọc bài viết này, mua một món hàng trực tuyến hoặc cũng có thể là đăng một bức ảnh “sống ảo” trên Facebook) thực chất đều là gửi và nhận các thông điệp giữa máy tính của bạn và  một máy chủ nào đó.
Bạn hãy tưởng tượng những thông điệp đó được truyền tải bởi những chú chim bồ câu đưa thư, cách HTTP hoạt động cũng tương tự như vậy (thực tế HTTP nhanh hơn rất nhiều :)) )
Thay vì nói về Servers, Clients hay Hackers, chúng ta hãy cùng xem câu chuyện  về Mike, James và Faker.

Thuở sơ khai

Nếu Mike muốn gửi một tin nhắn cho James, anh ấy sẽ kẹp mẩu tin nhắn vào chân chú chim bồ câu và chim bồ câu sẽ bay tới chỗ  James. James nhận được mẩu tin nhắn, đọc nó và mọi thứ diễn ra đều suôn sẻ.
Nhưng đời không như là mơ, Faker xuất hiện, bẫy được chú chim bồ câu đang bay của Mike và giả mạo tin nhắn? James sẽ không thể biết rằng tin nhắn của Mike đã bị giả mạo bởi Faker trong quá trình chú chim vận chuyển mẩu tin nhắn.
Đây chính là cách thức hoạt động của HTTP. Rất đáng sợ phải không nào?

Mã bí mật

Nhưng Mike và James rất khôn ngoan. Họ bí mật với nhau rằng sẽ dùng một loại mật mã bí mật (Secret code) để gửi tin nhắn cho nhau. Họ sẽ thay đổi mỗi chữ trong bảng chữ cái bằng ký tự thứ 3 đứng sau nó.
Ví dụ: D → A, E → B, F → C, tin nhắn sơ khai”Ahihi do ngok” sẽ được mã hoá thành “Xefef al kdlh”
Bây giờ kể cả khi Faker bắt được bồ câu của Mike, hắn sẽ không thể hiểu được ý nghĩa của tin nhắn vì hắn không biết mật mã để giải mã tin nhắn, còn James có thể giải được mật mã bằng cách làm ngược lại với Mike ( A → D, B → E, C → F). Mật mã “Xefef al kdlh” sẽ được James giải mã thành “Ahihi do ngok”.
Ngon!
Kỹ thuật này gọi là Mã hoá Đối xứng (symmetric key cryptography), vì nếu bạn biết mã hoá tin nhắn thì bạn cũng có thể giải mã tin nhắn. Trong thực thế, chúng ta dùng những mã hoá phức tạp hơn, nhưng ý tưởng thì vẫn tương tự như thế này. Dễ hiểu phải không?

Thống nhất chìa khóa giải mã (Key)?

Mã hoá Đối xứng sẽ cực kỳ bảo mật nếu không ai ngoài người gửi và người nhận biết key đã được sử dụng, trong cách mã hoá nêu trên, key chính là số thứ tự của ký tự (trong ví dụ trên là 3), số 3 để xác định rằng chúng ta sẽ dùng bao nhiêu ký tự đứng sau chữ cái để giải mã (A → D thì D là chữ cái thứ 3 sau A) ngoài ra chúng ta có thể dùng key là 5 hoặc “69”.
Vấn đề xảy ra ở đây là nếu Mike và James không gặp mặt nhau và có thỏa thuận trước khi gửi tin nhắn qua bồ câu, họ sẽ không biết được key là gì. Nếu họ gửi key trong thư thì Faker sẽ biết được key, giải mã và sẽ lại giả mạo được tin nhắn. Đây là một ví dụ điển hình của hình thức Tấn công xen giữa (Man in the Middle Attack) và cách duy nhất để phòng tránh điều này là cả 2 đầu cùng thay đổi hệ thống mã hoá.

Bồ câu mang hộp

Để bảo mật hơn, Mike và James nghĩ ra một hệ thống tốt hơn. Khi James muốn gửi cho Mike một tin nhắn, anh ấy sẽ làm theo các bước sau:
– James gửi bồ câu không đem theo tin nhắn cho Mike.
– Mike gửi lại bồ câu với một chiếc hộp có ổ khoá đang mở (ổ khóa này có thể khóa lại mà không cần chìa khóa), nhưng Mike vẫn giữ lại chìa khoá của chiếc hộp.
– James cho tin nhắn vào hộp, đóng ổ khoá lại và gửi lại cho Mike.
– Mike nhận chiếc hộp, mở ra bằng chìa khoá và đọc tin nhắn.
Bằng cách này Faker không thể can thiệp vào bồ câu đưa thư vì hắn ta không có chìa khoá.
Tương tự quá trình trên Mike sẽ gửi lại tin nhắn cho James.
Mike và James vừa dùng một cách thức gọi là Mã hóa KHÔNG đối xứng (asymmetric key cryptography). Gọi là không đối xứng vì nếu bạn mã hoá tin nhắn (khoá chiếc hộp lại) thì bạn sẽ không thể mở nó (vì bạn méo có chìa khoá). Về mặt kỹ thuật, chiếc hộp giống như là public key và chìa khoá để mở hộp có thể coi là private key.

Faker cũng có thể giả mạo chiếc hộp mà!

Nếu chú ý, bạn sẽ nhận ra rằng chúng ta vẫn còn một vấn đề nữa. Khi James nhận được chiếc hộp, làm cách nào để James đảm bảo chiếc hộp đó là của Mike và chắc chắn rằng chiếc hộp đó không bị Faker tráo với một chiếc hộp khác của hắn?
Mike quyết định rằng anh ấy sẽ ký vào chiếc hộp, bằng cách này khi James nhận được chiếc hộp anh ấy sẽ kiểm tra xem có đúng là chữ ký của Mike hay không để xác nhận chiếc hộp. Nhưng.. như thế này đã ổn chưa nhỉ?
Chắc chắn các bạn sẽ thắc mắc: làm cách nào để James biết được đó là chữ ký của Mike khi lần đầu nhận chiếc hộp? Hay lắm! Cả Mike và James đều gặp vấn đề này, nên họ quyết định rằng, thay vì Mike ký vào chiếc hộp thì sẽ để cho Tim ký nó.
Tim là ai? Tim là một người nổi tiếng, được biết là một người đáng tin. Tim ký cho mọi người và mọi người tin tưởng rằng anh ta sẽ chỉ ký vào những chiếc hộp của những người đáng tin cậy.
Tim sẽ chỉ ký vào chiếc hộp của Mike nếu anh ta biết chắc rằng người yêu cầu ký là Mike. Vì vậy, Faker sẽ không thể giả mạo được chiếc hộp của Mike đã được ký bởi Tim vì Tim chỉ ký hộp cho những người đã xác minh danh tính của họ. Về mặt kỹ thuật đây gọi là “Chứng nhận thẩm quyền” (Certification Authority).
Khi bạn kết nối đến một Website lần đầu tiên, bạn tin chiếc hộp của nó là thật vì bạn tin Tim và Tim đảm bảo với bạn rằng chiếc hộp là thật.

Những chiếc hộp rất nặng! (Chú chim than thở…)

Mike và James giờ đây đã có một hệ thống tin cậy để truyền tin, nhưng họ nhận ra những chú chim bồ câu mang tin chậm hơn trước vì phải mang theo những chiếc hộp và chúng nặng hơn những mẩu tin bình thường rất nhiều.
Họ quyết định chỉ dùng những chiếc hộp (Mã hoá không đối xứng) để trao đổi key, sau khi đã thống nhất được key, họ tiếp tục truyền tin sử dụng mật mã đối xứng ( A → D, key là 3) (Mã hóa đối xứng).)
Bằng cách này họ đã áp dụng cả 2 loại mã hoá (Mã hoá đối xứng và Mã hoá không đối xứng). Sự tin cậy của mã hoá không đối xứng và ưu điểm tốc độ nhanh hơn của mã hoá đối xứng.
Thực tế sẽ không có những chú chim bồ câu chậm (chỉ có những chú chim bồ câu yếu.. ), nhưng mã hoá tin nhắn sử dụng mã hoá không đối xứng vẫn sẽ chậm hơn so với việc sử dụng mã hoá đối xứng, nên chúng ta sẽ chỉ dùng mã hoá không đối xứng để trao đổi các key với nhau.
Xong! Nhiêu đây cũng đã đủ để bạn hiểu hơn về “Mã hóa” và HTTPS rồi chứ 😉

Tác giả: Nguyễn Anh Thiện (Mike Nguyen) (Dịch và chỉnh sửa từ chia sẻ của Andrea Zanin)

PS: Giới thiệu với các bạn một chút, Thiện là em trai tôi.

Học Javascript qua ví dụ – Learn Javascript by examples

Bài viết tổng hợp các ví dụ về Javascript, qua đó có thể giúp chúng ta củng cố, nắm chắc kiến thức về Javascript hơn.

Mục lục

  1. Toán tử delete
  2. Closure trong vòng lặp

1. Toán tử delete

Xét đoạn code, và đoán xem các output sẽ là gì?

//Ví dụ 1:
var myCar = 'Range Rover';
var getMyCar = (function(){
    delete myCar;
    return myCar;
});
console.log(myCar); //Kết quả 1
//Ví dụ 2:
function RangeRover(){};
RangeRover.prototype.color = 'White';
RangeRover.prototype.year = '2016';
var myCar = new RangeRover();
delete myCar.year;
console.log(myCar.year); //Kết quả 2
//Ví dụ 3:
delete RangeRover.prototype.color;
console.log(myCar.color); //Kết quả 3

Kết quả:

Range Rover //Kết quả 1
2016 //Kết quả 2
undefined //Kết quả 3

Giải thích:
Ví dụ 1: Toán tử delete  dùng để xoá một thuộc tính của một đối tượng, myCar  là một biến và không phải là một đối tượng, vì thế kết quả cuối cùng vẫn là Range Rover  vì toán tử delete  không ảnh hưởng đến myCar .
Ví dụ 2: Như đã nói ở trên, toán tử delete  dùng để xoá một thuộc tính của đối tượng, vậy tại sao myCar.year  vẫn không bị ảnh hưởng bởi toán tử delete ? Lí do là vì myCar.year  là một thuộc tính kế thừa từ RangeRover.year , nên myCar.year  cũng không bị ảnh hưởng bởi delete .
Ví dụ 3: Kết quả là undefined  vì thuộc tính color  đã bị xoá trong RangeRover.prototype.color , đồng thời thuộc tính kế thừa color  của instance myCar  cũng bị loại bỏ theo.

2. Closure trong vòng lặp

Đang cập nhật..
 

Quy trình tuyển dụng UX Designer (St)

Công ty mình có một bộ phận gọi là Talent Acquisition (tạm dịch là săn nhân tài), bộ phận này sẽ đóng vai trò tìm kiếm và hỗ trợ suốt quá trình phỏng vấn.
Kế hoạch tuyển dụng được CEO approve (do ở cty mình Design Manager report trực tiếp cho CEO) thì Design Manager sẽ bắt đầu chuẩn bị Job Description (JD) và các yêu cầu kèm theo. Sau đó Design Manager setup một cuộc họp với Talent Acquisition Manager để brief yêu cầu về vị trí cần tuyển.
Sau đây là cụ thể các bước chi tiết.
Bước 1: Tìm kiếm ứng viên
Ở bước này công ty có các nguồn như sau:
Nguồn riêng của TA.
Bên cạnh đó, TA họ cũng sẽ báo cho một loạt Recruitment Agencies (head hunter) đã có hợp đồng với công ty. Các head hunter này cũng sẽ bắt đầu tìm kiếm và liên lạc trong database của họ.
Ngoài ra thì team TA cũng đăng lên website của công ty và các trang web tuyển dụng (ở Úc thì chủ yếu là LinkedIn và Seek).
Design Manager cũng sẽ chủ động tìm kiếm trong network, hỏi thăm bạn bè, lần mò trên LinkedIn để xem có ai phù hợp thì sẽ chuyển qua cho TA để họ liên lạc.
Thứ tự ưu tiên của TA sẽ là:
Nhóm được Design Manager recommend trực tiếp sẽ không phải qua sàn lọc, TA sẽ liên hệ trực tiếp.
Kế đến là nhóm ứng viên được giới thiệu từ head hunter.
Chót cùng mới là nhóm ứng viên nộp đơn trực tiếp qua website hay các website tuyển dụng.
Với nhóm 2 và 3, TA sẽ xem xét hồ sơ, các yếu tố xem xét bao gồm:
Số năm kinh nghiệm làm việc (bao nhiêu năm, đã làm với các công ty nào).
Các dự án đã làm: có lớn không, làm ở Úc hay là ở nước ngoài (ưu tiên các ứng viên đã làm các dự án lớn ở Úc hoặc Mỹ), dự án ở các nước khác thì ưu tiên thấp
hơn, dự án không tên tuổi mà họ không check được thì ưu tiên thấp nhất.
Reference letter từ các công ty cũ, recommendation trên hồ sơ LinkedIn, người recommend là ai,…
Bước 2: Phone interview với TA
Những ứng viên qua được bước 1 sẽ nhận được phone interview từ TA.
Trong buổi phone interview này TA sẽ hỏi những câu hỏi tổng quát mà như kinh nghiệm làm việc, đã tham gia những dự án nào, công ty ra sao, công việc ra sao,…
TA ít khi hỏi sâu về vấn đề chuyên môn và các dự án. Bước này chủ yếu để đảm bảo là CV đúng sự thật, kỹ năng trình bày giao tiếp ra sao,…
Bước 3: Design Manager duyệt
Qua được bước này, nếu TA thấy ứng viên tiềm năng thì họ sẽ chuyển hồ sơ cho Design Manager kèm theo một giới thiệu ngắn về cảm nhận của họ sau phone interview.
Design Manager sẽ duyệt và chọn xem muốn phone interview với ai. Chủ yếu Design Manager sẽ nhìn vào portfolio xem những ứng viên nào có dự án chất lượng. Nhấn mạnh portfolio là yếu tố then chốt ở bước này.
Hiểu nôm na kiểu như TA kiểm tra về đức ở bước 2, còn Design Manager kiểm tra về tài ở bước này 🙂
Bước 4: Skype Interview
Những ứng viên được chọn sẽ được setup một cuộc phỏng vấn trực tuyến với team Product Design (thật ra gọi Skype Interview là do quen miệng, chứ ứng viên có thể dùng HangOut hay Facetime cũng được). Thường sẽ là trực tiếp với Design Manager và một thành viên trong team.
Design Manager cố gắng giữ cho cuộc phỏng vấn này ngắn, không mất quá nhiều thời gian (tối đa 30 phút). Chủ yếu là để hỏi sâu hơn vào các dự án mà người đó đã làm, mục tiêu là để cảm nhận xem vai trò của họ trong dự án đó đến đâu, dự án có phức tạp không, họ đảm nhiệm những công việc gì, các thông tin mà họ viết trong CV có thực không hay là “quăng lựu đạn”… Chủ yếu dựa vào trực giác, quen rồi thì chúng ta sẽ sense được khá sớm là người này có đáng để đi tiếp hay không.
Cách Design Manager làm là mặc định xem như họ không đủ tiêu chuẩn và ứng viên có 30 phút để thay đổi nhận định đó. Nghe có vẻ hơi lạ nhưng mục tiêu của bước này là để loại càng nhiều càng tốt.

Sau buổi interview này Design Manager sẽ feedback lại cho TA về các ứng viên mà mình ưng. Những ứng viên mà Design Manager không feedback đồng nghĩa với bị loại. Trừ một số trường hợp đặc biệt tuy bị loại nhưng Design Manager vẫn feedback (tuy nhiên không nhiều).
Về phía ứng viên, họ sẽ nhận được 1 cuộc điện thoại từ head hunter hoặc TA để:
Hoặc là chúc mừng và thông báo bước tiếp theo,
Hoặc là rất tiếc đã bị loại vì lý do ABCD (trường hợp có feedback),
Đa số trường hợp là chỉ thông báo rất tiếc đã bị loại.
Bước 5: Off-site Test
Công ty mình có một loạt các bài test, các bài test này do team design phối hợp với một số công ty tư vấn xây dựng sẵn. Design Manager sẽ chọn ngẫu nhiên để chuyển cho TA. TA sẽ chuyển cho ứng viên.
Format của các bài này thường là đưa ra một vấn đề hoặc một feature nào đó trong sản phẩm đang có vấn đề (xuất phát từ thực tế các dự án đã làm), các ứng viên muốn hoàn tất bài test sẽ cần phải tiến hành một chút research, một chút design thinking, tư duy cho user flow, goal và cách giải quyết vấn đề, kể cả kỹ năng trình bày.
Các bài test này không quan trọng là câu trả lời đúng hay sai mà chủ yếu để xem cách mà ứng viên tiếp cận vấn đề, design thinking, process mà ứng viên làm, cách ứng viên trình bày,…
Với Visual Designer thì cũng tập trung vào design thinking, xem cách phân chia bố cục nội dung, có quan tâm đến chi tiết hay không (pixel perfect), có hiểu biết về responsive design không, có dùng grid không,…
Mục tiêu của bước này là để đánh giá năng lực và kinh nghiệm thực sự của ứng viên (nhằm loại bỏ các ứng viên chỉ biết lý thuyết mà thiếu kinh nghiệm thực tế).
Bước này cũng để xem ứng viên có thực sự mong muốn làm việc ở công ty và có nghiêm túc đầu tư công sức cho việc đó hay không (nhằm loại những ứng viên chuyên đi rải CV).
Và cuối cùng là để đảm bảo họ xứng đáng để chuyển sang bước tiếp theo. Vì bước tiếp theo là On-site Interview. Bước này sẽ cost thời gian của khá nhiều người trong công ty và cả chi phí kha khá của công ty (vì trường hợp ứng viên sống ở bang khác, công ty sẽ đài thọ toàn bộ chi phí khách sạn và máy bay cho họ đến Sydney làm On-site Interview).
Bước 6: On-site Interview
Ở bước này ứng viên sẽ được mời đến công ty để tham gia một số workshop khoảng 4 tiếng (đối với UX Designer).
Về phía công ty sẽ có: Design Manager, một hoặc một vài thành viên của team design, một vài stakeholder đại diện cho các team khác (thường là bên team product hoặc marketing), một người đại diện của TA.
Bước này chủ yếu để đào sâu 2 vấn đề:
Cơ hội cho ứng viên trình bày cách tư duy giải quyết vấn đề của mình, cách các ứng viên tranh luận và thương lượng với các stakeholder khi bị họ thử thách ra sao, kỹ năng trình bày thuyết trình ra sao.
Xem phong cách của ứng viên có phù hợp với phong cách làm việc của nhóm hay không.
Bước 7: Ứng viên điền một số form
Sau khi về thì TA sẽ gọi điện thoại cảm ơn này nọ và gửi một số form cho ứng viên điền (điền online), trong đó thu thập những thông tin như mức lương hiện tại, mức lương mong muốn, thông tin cá nhân, tiền án tiền sự này nọ, refference letter,…
Bước 8: Design Manager & CEO Approve
Về phía công ty, sau bước 6 thì TA sẽ giúp thu thập tất cả các phản hồi của mọi người lại.
Design Manager sẽ cân nhắc và sẽ là người ra quyết định cuối cùng để đưa lên cấp Executive duyệt (trường hợp của mình là CEO), bên bộ phận kỹ thuật thì Manager sẽ chuyển lên CTO.
Qua được bước này thì xem như ứng viên cơ bản đã được công ty chọn, vì thường thì các cấp executive sẽ đồng ý theo đề xuất của Design Manager đưa lên. Trừ những trường hợp rất đặc biệt, ví dụ có một vị trí nào đó mà CEO đặc biệt quan tâm muốn tham gia trong bước 7 – Onsite Interview. Và trong buổi interview đó chẳng may CEO cảm thấy ko ổn thì CEO có thể đưa ra quan ngại của mình.
Về lý thuyết CEO có thể overwrite quyết định của Design Manager. Nhưng thực tế thì chưa lần nào xảy ra vì CEO không muốn tạo ra cảm giác họ đang can thiệp vào nội bộ công việc của team bên dưới.
Như đã nói, mục đích của bước này là để CEO lắng nghe ý kiến của Design Manager, lý do tại sao họ quyết định chọn ứng viên đó, dựa trên căn cứ gì. Sau đó CEO sẽ approve.
Bước 9: Offer
Mỗi 6 tháng thì các manager phải lên kế hoạch một lần, trong đó có kế hoạch về nhân sự và ngân sách cho nhân sự trong 6 tháng tiếp theo. Kế hoạch này sẽ được approve bởi CEO. Trước khi tuyển dụng một vị trí mới, Design Manager sẽ chia sẻ những thông tin về ngân sách lương này với TA Manager.
Dựa trên ngân sách lương + kết hợp với những thông tin mà ứng viên đã điền trong các form ở bước 7 + cộng thêm phản hồi của Design Manager về ứng viên (độ khao khát muốn nhận ứng viên đó 🙂 + mức lương thị trường cho vị trí đang tuyển. TA sẽ xây dựng một package cho ứng viên, package này sẽ được Design Manager và CEO duyệt.
Bước 10: Negotiate
Nếu package đưa ra mà ứng viên cảm thấy không hài lòng thì có thể thương lượng ở bước này. TA sẽ phản hồi lại mong muốn của ứng viên, Design Manager sẽ trao đổi với CEO để ra quyết định. Trong thực tế ở công ty mình thì đa số trường hợp các ứng viên đều cơ bản hài lòng với mức lương offer nên cũng ít khi phải deal tới deal lui.

Tổng cộng có 10 bước như vậy, về phía ứng viên thì có thể có thêm một số bước khác nếu đi qua con đường head hunter (do head hunter họ sẽ có riêng một số phỏng vấn của họ).
(St)

Bí quyết đọc sách (St)

1. “Tớ vừa đọc XONG một cuốn sách”

Câu này mang nhiều hàm nghĩa khác nhau: “tôi vừa lướt qua cái mục lục chi tiết của cuốn sách”, hoặc “tôi vừa đọc từ đầu đến cuối cuốn sách”, hoặc “tôi vừa đọc lần thứ 10 cuốn sách này”. Tất cả đều là “đọc xong một cuốn sách”. Chẳng có gì sai khi nói câu đó cả.
Điều tôi muốn nói ở đây là có nhiều mức độ đọc sách khác nhau. Với mỗi cuốn sách, bạn định đọc nó ở mức độ nào?
Khoảng hơn tám năm trước tôi đọc “Khởi thuật” của Guy Kawasaki, thấy sách viết hay và viết khéo nên làm một lèo chừng hơn 2 tiếng là xong hết, chả bỏ chữ nào.
Năm năm trước tôi đọc lại khi cùng anh em thành lập một tổ chức phi lợi nhuận, vẫn thấy mới quá. Ba năm trước, khi một dự án thất bại, tôi lại vác sách ra đọc, vẫn thấy nhiều cái lúc bấy giờ mới vỡ ra được. Vừa mới tuần trước thôi, tôi mang ra đọc lại và phải thốt lên với anh bạn khốt “Cái quy tắc 10/20/30 cực kì vĩ đại, càng ngày càng thấy nó vĩ đại!”. Vậy là tôi “đọc” cuốn khởi thuật này mất tám năm.
Tôi hỏi thật, bạn định đọc một cuốn sách trong bao lâu: hai tiếng hay tám năm?

2. Có nhất thiết phải đọc sách phù hợp với trình độ và lứa tuổi?

Con gái học lớp Hai của tôi bắt đầu đọc “Đất rừng phương Nam” từ tuần trước, trong khi bố nó ngày xưa đến cấp 3 đọc chả hết thì bỏ dở. Cô bé hăng say đọc Đoàn Giỏi, Phạm Hổ hay Vũ Tú Nam ngang như say mê Doreamon như nhiều đứa trẻ cùng tuổi khác. Tôi không ép gì cô nàng đọc sách này sách kia, cũng không vội lo lắng “bé tí chưa đọc được” đến mức phải cấm đoán hay ngăn cản. Sách do nàng tự chọn khi ra hiệu sách, tự đặt lên giá của mình, tự biết lúc nào thì đọc, và tự lôi ra đọc khi thấy hứng.
Một đứa 7 tuổi sẽ tiếp cận sách kiểu 7 tuổi. Khi lớn lên sẽ tiếp cận kiểu người lớn, dù vẫn là cuốn sách ấy thôi. Bố nó cũng vậy, bây giờ đọc “Khởi thuật” đã khác xưa nhiều lắm, sau khi đã đọc “Lean Startup”, “Founders’ Dilemma”, “Business Model Generation” và trải nghiệm những thứ hầm bà lằng nhằng khác nữa.
Nếu bạn chưa học triết học bao giờ, liệu có nên từ chối ngay từ ban đầu khi nhìn thấy “Phê phán lí tính thuần túy?” vì sợ không? Nhìn thấy một cuốn sách kinh doanh được khen là “tuyệt đỉnh”, bạn có ngại đến mức không dám đọc vì trông nó dày quá, sợ không có thời gian? Tôi cho là chả cần thiết phải sợ nhiều thứ như vậy. Nếu đã có chút ý định, thì cứ đọc thôi, còn hiểu được đến đâu, thì … hậu xét J
Cô nàng “bố láo” của tôi đọc xong “Đất rừng phương Nam” rồi, nàng mới thông báo với bố là cô đang rất háo hức với “Những tấm lòng cao cả”. Cũng tốt thôi hehe.

3. Đọc sách để làm gì?

Tôi không phải là người “sống ảo” đến mức suốt ngày vùi đầu vào thế giới của sách vở theo kiểu “Nếu không đọc thì chết mất” như câu hát trong bài “Chuyện 5 người” của nhạc sĩ Trần Tiến, nên cũng không có ý định chê những người không đọc sách là “thất phu”, “thất thê” hay “bọn không có tâm hồn”. Tuy vậy, tôi thấy mình cũng không phải là người dễ dãi chấp nhận những lí do từ bỏ việc đọc sách chỉ vì “Internet suốt ngày rồi, thiếu gì thông tin”, hay “không có thời gian”, hay “đọc sách chán lắm”.
Đọc sách có nhiều kiểu. Mục đích đọc sách sẽ quy định việc ta sẽ đọc sách gì và như thế nào, bao nhiêu lâu, nhiều hay ít.
Có người đọc sách để cho vui, có người đọc sách chỉ vì là một thói quen, có người đọc sách vì “trong bụng thích đọc sách, thế thôi”, có người đọc sách như là kênh học hỏi chính yếu rẻ tiền và đỡ tốn thì giờ.
Bạn hãy chọn cho mình một cách tiếp cận đọc sách cho phù hợp. Tôi thì thích cách đọc sách một cách có chủ đích, có thói quen, có kế hoạch, có thu hoạch, và có tính mở mang. Tôi thấy đầu tư cho việc đọc sách vừa hiệu quả vừa thú vị và có tính thưởng thức rất cao 🙂
Phần sau đây tôi chỉ đề cập đến việc đọc sách để lấy thông tin và kiến thức, phục vụ công việc và học tập. Từ phần này trở về sau, “sách” có nghĩa là “non-fiction book”. Các “doanh nhân” hay “nhân viên” chưa ham đọc và lúc nào cũng thấy thiếu thời giờ vì bận việc, các “sinh viên” lúc nào cũng thấy “tán gái” hoặc “đàn đúm” vui hơn đọc sách nhưng vẫn muốn đọc đôi chút để có thông tin cần thiết phục vụ công việc, đặc biệt là thấy mình “thế mà đần”, có thể đọc tiếp phần dưới đây. Còn không thì dừng được rồi 🙂

4. Đọc sách như thế nào?

Đọc sách cũng phải luyện tập. Thật đấy! Tôi không đùa đâu.
Có người vặn: cứ tưởng học đọc từ Tiểu học là xong chứ, sao lại còn phải học đọc nữa? Như tôi quan sát thấy thì trong hai ba chục năm trở lại đây việc dạy đọc ở
Tiểu học chỉ giúp ta đọc với trình độ của một … học sinh Tiểu học. Cho tới tận hết đại học, vẫn cái trình độ ấy là chủ yếu. Vì chả mấy khi ta luyện tập gì thêm cả.
Thế cho nên không lạ nếu ta có gặp một người kêu đọc cả tháng được 1 cuốn sách mà kêu mệt, thấy người khác đọc được dăm cuốn đã vội nắc nỏm khen siêu nhân.
Bạn biết đấy, chú Mark Zuckerberg bận rộn với đế chế Facebook là thế, mà năm ngoái chú đều đặn đọc mỗi tuần xong một cuốn.
Như tôi quan sát trên cộng đồng đọc sách Goodreads.com thì những người đọc hơn anh chàng Mark nhiều không đếm xuể!
Câu hỏi đặt ra là: vậy làm thế nào để đọc cho hiệu quả, đọc thế nào cho nhanh, đọc thế nào cho có ích?
Ta sẽ xử lí từng vấn đề nhỏ đó ngay sau đây.

Câu hỏi một: Làm sao để đọc được nhiều?

Có bảy điều bạn cần nhớ và vận dụng như dưới đây.
Một: Sách phải sẵn.
Nếu bạn giàu thì chả nói, bạn có thể mua cả một thư viện về nhà. Nếu bạn nghèo như cánh startup tôi đây, vẫn có vài cách.
Đăng kí đọc sách trên Alezaa một năm 365 nghìn (vị chi mỗi ngày tốn một nghìn, bằng một phần ba cốc trà đá vỉa hè), bạn có ngay hai trăm nghìn cuốn sách, thích lúc nào đọc lúc ấy, trên mọi thiết bị: Laptop, iPad, iPhone, Samsung Notes 5…
Lên mạng tìm ít sách miễn phí, đầy rẫy cả ra.
Nếu bạn là fan ruột của sách giấy, thì hãy ra ngoài hiệu sách cũ, hiệu sách giảm giá, hội chợ sách, chợ phiên sách cũ, để ý các thư viện thanh lí sách cũ … Chịu khó tha về. Chưa đọc cũng hãy cứ tha về những quyển ưa thích, hoặc những quyển quan trọng, hoặc những quyển được khuyên đọc. Chưa bao giờ sách ê hề như bây giờ, giá rổ lại rất dễ chịu nếu chịu khó tìm kiếm. Có anh ku bạn mua được hai thùng sách quý (lúc mới ra mỗi cuốn 100-200 Mĩ kim) chỉ với hai trăm nghìn đồng ông Cụ. Rẻ thối!
Tiết kiệm hơn nữa là đến thư viện nhà nước hoặc trường học mà mượn, có thể hơi bất tiện tí nhưng mà rẻ hehe 🙂
Việc trong nhà sẵn tủ sách, ba lô sẵn vài cuốn, Kindle/iPad sẵn ebook là cực kì quan trọng. Nó giống như tạo dựng cơ sở hạ tầng vậy. Có nó rồi thì xe pháp mới băng băng được. Không sách, đọc sách kiểu gì?
Hai: Đọc sách ở mọi nơi
Trước khi đi ngủ, đọc 20 phút, bét cũng được chục trang.
Sáng dậy sớm, đọc chừng 15 phút lúc cafe, bét cũng được dăm bẩy trang.
Lúc nghỉ trưa, đọc chừng 15 phút sau bữa trưa trước lúc ngủ trưa, bét cũng được dăm bẩy trang nữa.
Đấy, mỗi ngày nếu đặt mục tiêu khiêm tốn, bạn đọc được năm chục trang. Chẳng cần cố gắng, một tuần xơi được một cuốn vừa vừa.
Đấy là chưa kể bạn sẽ có những lúc trên tàu điện, ngồi chờ khách, hoặc lúc thư giãn sau khi nấu cơm xong chờ vợ tập gym về xơi cùng 🙂
Tôi đang tính với người đọc với tốc độ đọc hơi “rùa bò”. Chứ với người đọc khá, với sách không quá khó thì có thể đọc được 1000-2000 chữ/1 phút, tương đương 30 phút khoảng năm chục trang. Đến đây các bạn “thế mà đần” đừng vội cho là tôi bốc phét về tốc độ đọc, và tự hỏi “đọc nhanh thế thì nhớ được gì, mình đọc từng chữ còn chẳng ăn ai?”. Hãy kiên nhẫn chút đi, “thế mà đần”!
Ba: Đừng dừng lại, cần phải đọc như ăn cướp
Được rồi, tôi sẽ nói về chuyện đọc nhanh!
Có mấy thói quen xấu mà nhiều người mắc khi đọc sách (PS. Ngày xưa tôi cũng mắc phần lớn các lỗi này):
Sai lầm thứ nhất: Đọc từ nọ sang từ kia, dòng nọ nối dòng kia. Đây là một thói quen cực xấu và phản tự nhiên. Mắt bạn được sinh ra là để “chụp lại một trang sách”, hoặc chí ít là chụp lại một khối chữ, chứ không phải từng chữ cái một. Đọc từng chữ một khiến mắt vừa mỏi lại vừa khiến bạn đọc chậm đi trông thấy. Hãy cứ để mắt mình lướt nhanh qua các con chữ, rồi xa nữa là chụp theo khối. Nhưng bạn tự hỏi: đọc thế làm sao nhớ được gì? Cứ để việc ghi nhớ sau, sẽ có cách giải quyết!
Sai lầm thứ nhì: Cố hiểu cho thật kĩ rồi mới đọc tiếp. Đấy tôi đã nói bên trên rồi. Kể cả bạn có đọc đến lần thứ mười sẽ vẫn có chỗ bạn không hiểu hết cuốn sách. Đừng có tự làm khổ mình với mục tiêu “hiểu kĩ”. Não bộ hoạt động kiểu khác cơ! Khi bạn đọc, dữ liệu được tạm thời lưu chuyển vào bộ nhớ tạm, nó lưu lại đó đã. Khi bạn dừng việc đọc, bạn liên kết các dữ liệu lại với nhau, lúc đó mới hiểu. Tức là khi bạn “đọc như ăn cướp”, rồi sau đó gấp sách lại, bạn sẽ hiểu kĩ hơn là dò từng dòng một.
Sai lầm thứ ba: Cứ phải là tuần tự từ đầu đến cuối mới là đọc đúng cách. Thực ra các cuốn sách dích dắc hơn chúng ta tưởng. Mỗi chương thường có độ độc lập nhất định. Nếu mỗi ngày chỉ đọc một chương sách, có thể ta đọc chương 2 có vấn đề ưa thích trước khi đọc chương 1. Chẳng ảnh hưởng đến việc thu nhận thông tin lắm đâu! Thỉnh thoảng có thể để mình tự do một chút. Các mảnh ghép sẽ tạo thành bức tranh lớn đầy đủ ở phút cuối cùng.
Bốn: Đọc như trai tân tán gái
Hehe. Rõ là không phải chuyện bông lơn đâu. Một anh ku tán gái sẽ phải tìm hiểu xem gái này đặc điểm thế nào, thích cái gì, gia đình thế nào, bạn bè ra sao, motif ăn ở thế nào thì khi tán cô gái dễ đổ hơn. Nhiều người cầm sách xong là bộp phát vào chương Một ngay. Như thế chưa chắc đã là cách hay. Một cuốn sách sẽ được tác giả cấu trúc theo một logic nhất định, với những cách triển khai có phong cách nhất định. Khi ta tìm được logic ấy là lúc sẽ biết được “xử lí” cuốn này như thế nào. Cho nên hãy học anh ku chuyện tán gái để áp dụng vào việc đọc.
Hãy nhìn vào cấu trúc cuốn sách (lời nói đầu, lời cuối, cách phân chương, mục lục, index, đồ họa) để nắm sơ bộ. Tìm hiểu về tác giả để xem phong cách, bối cảnh, độ “nặng đô” của cuốn sách mình sắp đọc, như thế chàng trai sắp đến gặp đối tượng để tán tỉnh vậy!
Năm: Đọc sách như thể chụp X-Quang
Tiếp điều Năm. Sau khi nắm được sơ sơ cấu trúc, hãy tiến hành lướt thật nhanh các phần xương sống của cuốn sách: Tựa đề, Mục lục, Mục lục chi tiết, Index, Nói đầu/Tóm lược. Lướt qua những cái này, bạn đã túm được 20-30% thông tin chính của cuốn sách rồi. Thật đấy. Đặt ra vài câu hỏi đáng quan tâm, đánh dấu vài từ khóa cần tìm hiểu (ghi trong Mục lục hoặc Index) rồi lật nhanh đến phần chưa hiểu, ta sẽ kiếm thêm chút thông tin nữa. Rồi lướt nhanh các trang sách như thể quét một chiếc máy chụp x-quang lên cuốn sách. Làm thế này, chỉ chưa đầy nửa tiếng, đến nửa thông tin chính thức của cuốn sách đã hiển hiện trong đầu bạn rồi.
Sau đó, bạn có thể từ tốn hơn đọc từng chương sách quan tâm, từng chương từng chương cho đến hết. Đây là cách đọc có phân tích, vừa giúp bạn tăng tốc độ đọc sách, vừa giúp bạn hiểu ý chính dễ dàng hơn.
Sáu: Đọc liên văn bản đồng chủ đề
Khi bạn đã quen với các miếng võ bên trên rồi, có thể tiến thêm một bước nữa. Hãy đọc sách theo chủ đề. Nếu đọc “Lean Startup”, có thể đặt cùng “Running Lean”, và “Startup Owner’s Handbook”, “Business Model Generation”. Chụp X-Quang tất cả bọn chúng, rồi tiến hành đọc liên văn bản.
Khi đọc đến một chủ điểm chính, ví dụ: “Business Canvas”, có thể nhảy từ “Lean Startup” sang “Business Model Generation” với phần tương ứng (có thể dùng Index hoặc Mục lục để định vị địa điểm cần nhảy sang), rồi nhảy sang phần đó ở “Running Lean”.. Bằng cách đó, ta có thể thâu gom lại các ý tưởng chính của những tác giả chính yếu trong cùng một chủ đề. Việc đọc kiểu này tiết kiệm chí ít 1/3 thời gian đọc sách. Nó sẽ giúp bạn tăng tốc rất đáng kể.
Đây chính là cách mà tôi dùng để “xử gọn” 5 cuốn trong một tuần, khi cần nhiều thông tin để làm việc.
Bảy: Đọc có kế hoạch
Bạn thấy đấy, để thực hiện được việc đọc “liên văn bản”, cần phải có kế hoạch từ trước. Bạn làm việc gì cũng cần kế hoạch mới mong hiệu quả, tại sao lại không lập kế hoạch cho việc đọc?
Này nhé, Goodreads gợi ý một cách lập kế hoạch đơn giản thế này: Hãy lập ba dánh sách: Sách muốn đọc, Sách đang đọc và Sách đã đọc xong. Giới hạn số sách đang đọc xuống (ví dụ: 4 cuốn thôi). Sắp xếp thứ tự sách sẽ đọc trong danh sách “Sách muốn đọc”, đại ý là “tuần này sẽ đọc những sách gì”, tiếp theo sẽ là sách gì. Khi đọc cuốn nào thì đưa nó sang danh sách “Sách đang đọc” (nhớ đừng để quá nhiều, gây đình trệ, lâu dần dẫn đến mất hứng vì đọc mãi không xong). Đọc xong cuốn nào, nghiệm thu xong thì quẳng nó sang “Sách đã đọc xong”. Cuối tuần/Tháng ngồi tổng kết lại xem tình hình đọc có ổn không, cần cải thiện gì không. Bạn có thể tổ chức nhiều hơn một danh sách, tương ứng với những “giá sách” khác nhau. Rồi lần lượt xử lí chúng theo nhu cầu đọc của bạn.
Khi đã có mục đích đọc sách rõ ràng, thì việc lập kế hoạch cho đọc sách cũng sẽ giúp ta đạt được mục đích đó dễ dàng như ăn cơm hằng ngày thôi!
Đến đây mới xong được chữ “lượng” trong việc đọc, một điều mong mỏi của rất nhiều người đọc sách. Rõ ràng là để có kĩ năng đọc được nhiều, bạn cũng cần phải kiên trì luyện tập một chút. Không có bữa trưa nào miễn phí cả.
Còn sau đây chúng ta bàn thêm một chút về chữ “chất”.

Câu hỏi hai: Làm sao để đọc thật sâu?

Để đọc được thật sâu, thì phải đọc lại!
Đơn giản phải không? Hehe.
Mỗi lần đọc lại, một lần ngộ thêm. Đó là sự thật.
Phàm phải sách nào hay, và quan trọng, hãy đọc đi đọc lại. Đấy là bí quyết hàng đầu.
Bí quyết số hai là hãy tổ chức lại thông tin thu được sau khi đọc sách. Não bộ sẽ củng cố thông tin và lưu vào bộ nhớ dài hạn (longterm memory) nếu bạn làm điều này: Ôn lại thông tin đọc sách.
Bằng cách ghi lại một bài blog cảm nhận về cuốn sách, hoặc tạo lập một bản đồ tư duy, trả lời các câu hỏi trong sách hoặc tự đặt ra, bạn sẽ thực sự hiểu sâu về cuốn sách.
Trong quá trình đó, có thể bạn sẽ cần đặt ra những câu hỏi phản biện, hoặc liên kết với những kinh nghiệm mà bạn đã có sẵn trong người, hoặc liên hệ/đối chiếu với những nội dung từ các cuốn sách/bài báo khác. Hãy nêu rõ những chỗ đồng tình, chỗ phản đối, chỗ nghi vấn.
Chất hơn nữa, bạn có thể làm theo các ý tưởng ở phần sau.

Câu hỏi ba: Làm sao để việc đọc thật hữu ích?

Hãy kể cho người khác nghe 10 điều thú vị mà bạn vừa nhận được từ cuốn sách (đè thằng bạn thân ra mà kể nhân lúc nó đang bận uống cafe buổi sáng, hoặc post lên Facebook).
Hãy chia sẻ trên Facebook về cảm nhận đối với cuốn sách.
Hãy làm một bài nhận xét trên Goodreads.
Hãy làm một buổi thuyết trình/seminar cho đồng nghiệp nghe.
Hãy vận dụng một điều trong cuốn sách vào công việc hiện tại của mình, hoặc người thân.
Hãy biến kiến thức trong sách thành tiền, giải pháp, hoặc ý tưởng để triển khai dự án mới.
Và những cách khác nữa, miễn là khiến chữ nghĩa trong sách “bay ra” đời thực.
Đấy, tất cả những điều căn bản nhất về việc đọc sách chỉ có thế. Nếu bạn chịu đọc đến đây thì đúng là “thế mà đần”.
Bài tập cuối cùng: Hãy vận dụng điều cuối cùng “Để việc đọc thật hữu ích”, hãy chia sẻ những điều hữu ích của bài này, và vận dụng nó ngay vào việc đọc sách của bạn!
(Sưu tầm từ Dương Trọng Tấn)

© 2020 AT Nguyen

Theme by ATUp ↑